Het hergebruik van drukplaten is een perfect voorbeeld van het concept van industriële symbiose, waarbij een restproduct van het ene productieproces een waardevolle grondstof voor een ander proces wordt. Het idee ontstond aan de keukentafel in Lund, toen Niclas Thulin, de duurzaamheidsmanager van Fagerhult, op bezoek was bij zijn ouders.
“Toen ze vroegen hoe het op het werk ging, vertelde ik over Kvisten, dat destijds in de laatste fase van het project zat. Voor dat product gebruikten we reflectoren uit oude tv’s, en ik zei dat we op zoek waren naar meer restmateriaal om te hergebruiken."
Niclas legde vervolgens uit dat het bedrijf behoefte had aan een constante aanvoer en een consistente kwaliteit op de lange termijn, en idealiter ook aan hetzelfde formaat.
“En toen zei mijn vader, die zijn hele leven in de drukkerijbranche heeft gewerkt, plotseling: ‘Wacht eens even, wij hebben een heleboel drukplaten liggen. Ze zijn van de allerbeste kwaliteit, hebben altijd hetzelfde formaat en ze zijn gerecycled.’ De volgende dag nam hij een paar drukplaten mee naar huis, die ik vervolgens mee naar mijn werk nam en aan mijn collega’s op de ontwikkelingsafdeling gaf.
“Ik zag meteen dat ze leken op de materialen die we in veel van onze verlichtingsarmaturen gebruiken. Bovendien waren er heel veel van, was de kwaliteit hoog en consistent, en waren ze ongeveer even groot. Alle eigenschappen waar we naar op zoek waren, waren aanwezig."
“En toen zei mijn vader, die zijn hele leven in de drukkerijbranche heeft gewerkt, plotseling: ‘Wacht eens even, wij hebben een heleboel drukplaten liggen. Ze zijn van de allerbeste kwaliteit, hebben altijd hetzelfde formaat en ze zijn gerecycled.’” Niclas Thulin, duurzaamheidsmanager bij Fagerhult
Van drukwerk tot verlichtingsarmatuur
Toen de drukplaten bij de ontwikkelingsafdeling van Fagerhult binnenkwamen, wekten ze al snel veel belangstelling: zouden ze gebruikt kunnen worden in het nieuwe Wrapped-armatuur?
“Ik had contact met de drukkerij over Wrapped en hoe we papier zouden kunnen gebruiken voor de eigenlijke behuizing van het armatuur. Ik had de drukplaten op dat moment al in mijn achterhoofd, dus heb ik het onderwerp bij hen ter sprake gebracht. Ze waren er meteen enthousiast over", zegt Jonathan Levinsson, ontwerpingenieur bij Fagerhult.
De drukkerij gebruikt enorm veel drukplaten. Een deel daarvan wordt nu gebruikt voor Wrapped Corner en Wrapped Opbouw (plafond). Het plaatmetaal wordt aan de binnenkant aangebracht, als onderdeel van de constructie. Hier draagt het bij aan de elektrische veiligheid, bijvoorbeeld door te fungeren als isolatie- en aardingslaag. Het zorgt bovendien voor stabiliteit en kan bijvoorbeeld worden gebruikt om kabels en andere onderdelen vast te zetten.
Circulaire kringloop. Afval uit de ene sector levert waarde op in een andere.
“Doordat de platen altijd dezelfde afmetingen en specificaties behouden, is er een stabiele materiaalstroom en kan de productie worden gepland. Dat is voor ons een groot voordeel," zegt Jonathan.
Begin bij het materiaal, niet bij het product
Het werk benadrukt ook een belangrijk principe op het gebied van industriële symbiose. Het is vaak makkelijker om een toepassing te vinden voor een restproduct dan om eerst te bedenken welk product je wilt maken en vervolgens op zoek te gaan naar geschikt gerecycled materiaal.
“Ik denk dat je met de grondstof moet beginnen en vervolgens op basis daarvan het onderdeel moet ontwerpen. Als je eerst een onderdeel ontwerpt en daarna pas op zoek gaat naar een geschikt materiaal, kan dat heel lastig zijn", zegt Niclas.
De drukplaten zijn hiervan een duidelijk voorbeeld. Als Fagerhult zich in plaats daarvan eerst had afgevraagd: ‘Waar kunnen we plaatmetaal als restproduct vinden?’ zou het onderzoek zich waarschijnlijk op de metaalindustrie hebben gericht.
“Misschien waren we dan op zoek gegaan naar een bedrijf dat plaatmetaal buigt of stanst. We zouden nooit aan drukkerijen hebben gedacht; dat is een heel ander soort bedrijf. Dat maakt industriële symbiose juist zo interessant.”
Tegelijkertijd is het niet eenvoudig om nieuwe verbindingen te vinden.
“Het is moeilijk te zeggen welke restproducten andere bedrijven hebben, vooral als je zelf niet altijd precies weet waarnaar je op zoek bent. Volgens mij hebben we meer platforms nodig waar mensen inzicht kunnen krijgen in andere sectoren en bedrijven en waar we met een open blik over industriële symbiose kunnen praten,” zegt Niclas.
Door ideeën uit te wisselen en verder uit te werken, maken Niclas en Jonathan nieuwe en innovatieve samenwerkingsverbanden mogelijk.
Ideeën die tussen afdelingen circuleren
Bij Fagerhult bestaat er al een werkwijze die dit soort uitwisseling van ideeën bevordert. Niclas en Jonathan wisselen voortdurend ideeën uit, en een kleine groep medewerkers van de afdelingen Duurzaamheid en Onderzoek & Ontwikkeling komt af en toe bijeen om te brainstormen over nieuwe ideeën.
“We wisselen veel ideeën met elkaar uit. Het is leuk om te zien wat Jonathan interessant vindt en wat niet. Soms is iemand toevallig iets tegengekomen waar we vervolgens op voort kunnen bouwen,” zegt Niclas.
Wat de drukplaten betreft, kwam de oplossing uit een onverwachte hoek.
“Het was eigenlijk gewoon geluk. Mijn vader zat niet te piekeren over hoe hij een probleem voor Fagerhult zou kunnen oplossen. Maar toen ik hem vertelde wat we nodig hadden, zag hij meteen de kans die daarin lag. Hij is slim en bedenkt vaak zijn eigen oplossingen," zegt Niclas. “Ik baal er eigenlijk wel een beetje van dat ik er zelf niet op ben gekomen.”
Een oplossing die meerdere workflows met elkaar verbindt
Tot nu toe hebben we nog geen berekeningen gemaakt met betrekking tot de precieze voordelen voor het klimaat. Het principe is echter duidelijk: als er bestaande materialen kunnen worden gebruikt in plaats van nieuwe grondstoffen, kan daarmee de behoefte aan nieuwe grondstoffen worden verminderd.
“We moeten in de hele keten openstaan voor nieuwe mogelijkheden en het aandurven om verder te kijken dan onze eigen sector. De juiste materialen zijn misschien wel te vinden op een plek waar we nooit zouden hebben gedacht om te zoeken," besluit Niclas Thulin.
