Fagerhult_header_Supportpage_gezondheid_700x250.jpg

Licht en gezondheid

Het licht of de straling van het licht beïnvloedt meer dan alleen ons gezichtsvermogen en waakzaamheid.

Het treft ook het welbevinden en de prestaties van ons hele lichaam en geest. Ons dag- en nachtritme en de opeenvolging van jaargetijden zijn genetisch verankerd, maar worden in zekere mate ook gestuurd door onze omgeving en dan vooral door het licht. Zenuwbanen van het netvlies van het oog geven signalen af naar cellen in de hersenen om te stoppen met het uitscheiden van het hormoon melatonine, dat ons dag- en nachtritme lijkt te sturen. Verstoringen van het dag- en nachtritme door gebrek aan daglicht tijdens de winter worden gezien als de voornaamste reden van aan het jaargetijde gerelateerde depressiviteit.

Effecten van het licht op de mens

Nieuw onderzoek heeft uitgewezen dat het licht ook van invloed is op een nieuwe, derde receptor naast de al eerder bekende kegels en staafjes. Dat was de ontbrekende schakel in de relatie tussen enerzijds onze gezondheid en ons welbevinden en anderzijds het licht.

Deze receptor beïnvloedt een aantal hormonen in de hersenen, bijvoorbeeld bij de uitscheiding van het slaaphormoon melatonine, dat bij lage lichtniveaus of in het donker wordt geproduceerd. Bij hoge lichtniveaus daarentegen wordt het stresshormoon cortisol geproduceerd. Wij richten ons al 150 jaar lang op de visuele effecten van het licht, maar met de ontdekking van de nieuwe receptor moeten we nu tevens rekening houden met de biologische en emotionele effecten op de mens.

Hogere eisen aan de lichtplanning

Voor meer kennis van de wijze waarop het licht in onze omgeving ons welbevinden beïnvloedt, hebben Tommy Govén en Thorbjörn Laike van Fagerhult samen met het instituut voor architectuur en bebouwde omgeving van de Universiteit van Lund een onderzoek in de praktijk inzake deze materie uitgevoerd.

Dit onderzoek toont duidelijk aan dat het lichaam in hoge mate wordt beïnvloed door het omgevingslicht, normaliter ± 30˚ in de horizontale zichtlijn. De meest positieve effecten met betrekking tot de waakzaamheid, het welbevinden en de prestaties van de mens worden verkregen bij ca. 100 cd/m² op wanden, bij een horizontale verlichtingsterkte van 500 lx.

100 cd/m² lijkt echter een optimaal niveau voor het verticale omgevingslicht – en dat geeft aanleiding om na te denken over de huidige verlichtingsniveaus in kantoren die doorgaans drie tot vier maal lager liggen (20–30 cd/m²).

Dit onderzoek heeft ook aangetoond dat wij met het omgevingslicht de stresshormonen in het lichaam en de waakzaamheid in relatief korte tijd beïnvloeden. Daarom kunnen we met een algoritmische lichtregeling Dit onderzoek heeft ook aangetoond dat wij met het omgevingslicht de stresshormonen in het lichaam en de waakzaamheid in relatief korte tijd beïnvloeden. Daarom kunnen we met een algoritmische lichtregeling onze biologische klok veranderen. Zo kunnen we bijvoorbeeld 's morgens in de donkere tijd van het jaar dankzij een hoger omgevingslicht tot meer activiteiten en dus hogere prestaties komen.

 

De studie toont duidelijk aan dat het lichaam in hoge mate wordt beïnvloed door het omgevingslicht, normaliter ± 30˚ in de horizontale zichtlijn. De meest positieve effecten met betrekking tot de waakzaamheid, het welbevinden en de prestaties van de mens worden verkregen bij ca. 100 cd/m² op wanden, bij een horizontale verlichtingsterkte van 500 lx.

Hoe beïnvloedt dit de lichtplanning?

De ontdekking dat bepaalde delen van de lichtstraling ook ons welbevinden beïnvloeden, zal in de toekomst de vormgeving en waardering van verlichting in ruimtes beïnvloeden.

We zullen ons vermoedelijk in hogere mate dan nu op het verlichten van de ons omgevende gebieden gaan richten, maar ook het licht en de lichtkleur in de tijd zullen gaan variëren. Dit wordt vooral belangrijk in ruimtes waar geen daglicht aanwezig is. In de medische zorg wordt licht al lang gebruikt voor het medisch behandelen van huidziektes en het verminderen van de effecten van SAD (aan het jaargetijde gerelateerde depressiviteit). In de toekomst zal de planning van het licht meer gericht zijn op visuele, biologische en emotionele aspecten.

 

In de toekomst zal de planning van het licht meer gericht zijn op visuele, biologische en emotionele aspecten.

 

 

Toepassingen